و اهتمام تمام مبذول داشت . و ايشان را با فرزندان خود تربيت مىنمود . چون فرزندان امرا به كمال رشد رسيدند ، كس پيش پدران ايشان فرستاده پيغام داد كه « اكنون چون پسران شما لايق حكومت شدند و بر دقايق رعيت‌پرورى وقوف يافته ، مناسب آن است كه شما پيش ما باشيد كه ما را به حضور شما احتياج بسيار است و فرزندان شما در آن ولايات به حكومت اشتغال دارند . » و چون آن جماعت اين پيغام شنيدند ، همه از روى رضا و رغبت قبول اين معنى نموده متوجّه ملازمت عبد المؤمن شدند و فرزندان ايشان به جاى ايشان رفته به حكومت ولايات پرداختند . بعد از چند روز باز جمعى از متقرّبان عبد المؤمن به اشارهء او به سمع امرا رسانيدند كه « شما عجب كارى كه از خرم و عقل بسيار دور است كرديد ! » گفتند : « كدام است آن امر كه از ما سر زده ؟ » گفتند : « بزرگتر از اين چه خواهد بود كه شما فرزندان خود را به ايالت ولايات فرستاديد و فرزندان امير المؤمنين عبد المؤمن معطّل محض ماندند . ما مىترسيم كه امير به فكر اين بيفتد و منزلت شما از نظر او ساقط گردد . » و چون آن جماعت اين حكايت شنيدند ، اين را محض نصيحت دانسته ، به‌اتّفاق همگى نزد عبد المؤمن آمده به عرض رسانيدند كه « ملتمس ما اين است كه امير فرزندان خود را به ايالت تعيين نمايد . » عبد المؤمن اوّلا ، در اين باب مانند جنگ زرگرى مضايقه كرد ، تا ايشان مبالغهء بيشتر كردند . بعد از آن التماس ايشان را مبذول داشته ، اكثر ولايات را بر فرزندان خود قسمت نمود ؛ به اين طريق كه پسر خود ، عمر نام ، را به مدينهء تلمسان « 1 » حاكم گردانيد ، و پسر ديگر را ، كه ابو الحسن على نام داشت ، بر مدينهء فاس « 2 » و اعمال آن ، و پسر سيم را ، كه نامش ابو سعيد بود ، والى مدينه سبته « 3 » و جزيرة الخضرا « 4 » و مدينهء مالقه « 5 » گردانيد . و از جمله وقايع اين سال آنكه سلطان محمّد بن سلطان محمود در ماه ذيحجهء اين سال به قصد تسخير بغداد عنان عزيمت به آن صوب منعطف داشت . و منشأ اين اراده آن بود كه مكرّرا سلطان محمّد نزد خليفه المقتضى لامر اللّه كس فرستاده التماس آن نمود كه [ 101 ب ] در عراق عرب خطبه به نام او خوانده شود . خليفه قبول آن نمىكرد . بنابراين ، در ماه ذيحجهء اين سال سلطان محمّد لشكرى فراوان به‌هم رسانيده متوجّه بغداد شد . « 6 »

--> ( 1 ) . ق : بلسان . شهرى از افريقيه ، بين بجايه و فاس . ( 2 ) . هرسه نسخه : قابس . شهرى در مغرب در نزديكى سبته . ( 3 ) . ق ، م : سته . شهرى در مغرب در نزديكى فاس . ( 4 ) . شهرى و جزيره‌اى در اندلس در مقابل سبته . جزيره الخضرا در روايات امامى از آن‌رو كه برخى در آن به ديدار حضرت مهدى ( ع ) مشرف شده‌اند ، شهرت دارد . ( 5 ) . هرسه نسخه : مقاله ، شهرى در اندلس بين جزيرة الخضرا و المريّه . ( 6 ) . علّت اصلى توجه سلطان محمّد به‌سوى بغداد مسلما ناشى از كمك خليفه به رقيب وى ، سليمانشاه بن محمّد تپر ، -